Jałowce ozdobą każdego ogrodu

Występowanie naturalne i historia jałowca pospolitego

Jałowiec pospolity (Juniperus communis) to gatunek powszechnie występujący w strefie umiarkowanej półkuli północnej. Jego zasięg obejmuje Kanadę, Stany Zjednoczone, całą Europę oraz północną Azję, w tym Syberię, Kamczatkę i Japonię. W Polsce jałowiec pospolity rośnie dziko na nieużytkach, polanach i terenach ruderalnych.

Najstarsze szczątki kopalne jałowców znaleziono w rejonie Morza Śródziemnego. Około 12 000 lat temu roślina zaczęła się przemieszczać na wschód, obejmując m.in. tereny dzisiejszej Polski. Ze względu na swoją uniwersalność, jałowiec porasta zarówno gleby wapienne, jak i torfowe, warunkiem jest jedynie ich odpowiednia przepuszczalność.

Warunki uprawy i pielęgnacja jałowców

Jałowce są roślinami światłolubnymi – najlepiej rosną w miejscach nasłonecznionych lub lekko ocienionych. Egzemplarze żeńskie potrzebują więcej światła do prawidłowego kwitnienia. W cieniu rośliny tracą barwę i rosną wolniej.

Idealnym podłożem dla jałowca będzie gleba:

• piaszczysto-gliniasta, lekka i przepuszczalna,

• o odczynie od lekko kwaśnego do obojętnego,

• uboga w substancje odżywcze.

Rośliny należy podlewać tylko w okresach suszy oraz bezpośrednio po posadzeniu. Zbyt mokra gleba sprzyja chorobom grzybowym. Nawożenie ograniczamy do jednego zabiegu wiosną – najlepiej zastosować nawóz do iglaków lub kompost. Cięcie wykonuje się wczesną wiosną – usuwając martwe pędy i korygując kształt rośliny.

Odmiany i tempo wzrostu jałowców

W naturze występuje około 60 gatunków jałowców, jednak w uprawie wykorzystuje się znacznie więcej odmian – szacuje się, że ponad 50 z nich dostępnych jest w sprzedaży ogrodniczej.

Do najpopularniejszych należą:

Tempo wzrostu jałowców jest zróżnicowane – od kilku milimetrów do nawet 15 cm rocznie. Są to rośliny długowieczne, żyjące często ponad 100 lat.

Ochrona przed chorobami i szkodnikami

Mimo odporności, jałowce mogą chorować, szczególnie w przypadku nadmiaru wilgoci i zbyt gęstego sadzenia. Najczęstsze choroby to:

1. Fytoftoroza – prowadzi do brązowienia i zamierania pędów.

2. Szara pleśń – pojawia się w wilgotnym środowisku.

3. Rdza jałowcowo-gruszowa – objawia się pomarańczowymi naroślami, nie sadzić jałowców w pobliżu grusz.

4. Zamieranie pędów po deszczach – konieczne usuwanie porażonych fragmentów i stosowanie fungicydów.

Szkodniki, takie jak mszyce czy przędziorki, występują rzadko. Ochrona chemiczna stosowana jest tylko w razie potrzeby – lepiej postawić na profilaktykę: odpowiednie stanowisko, przerzedzanie i unikanie nadmiaru wody.

Praktyczne wskazówki dotyczące sadzenia

Najlepszy czas na sadzenie jałowców to wczesna wiosna lub koniec lata. Rośliny kupowane w pojemnikach można sadzić przez cały sezon wegetacyjny – poza okresami upałów i mrozów.

Zalecenia przy sadzeniu:

• Dołek powinien być 2 razy większy niż bryła korzeniowa.

• Po posadzeniu należy obficie podlać roślinę.

• Rośliny należy sadzić od razu na stałe miejsce – źle znoszą przesadzanie.

• Odmiany kolumnowe sadzi się co 2–3 m.

System korzeniowy jałowca jest płytki, ale szeroko rozgałęziony – może sięgać nawet do 4 m. Dlatego ważne jest zapewnienie dobrze przepuszczalnej gleby, aby uniknąć gnicia korzeni.

Ciekawostki i zastosowanie jałowca

Szyszkojagody jałowca są znane z właściwości leczniczych i kulinarnych. Stosuje się je:

• w kuchni (np. do dziczyzny, bigosu, marynat),

• w ziołolecznictwie (na infekcje dróg moczowych i przeziębienia),

• do produkcji napojów alkoholowych (jałowcówka, gin).

Roślina wydziela fitoncydy, które mają działanie antybakteryjne – dlatego sadzi się ją w okolicach sanatoriów i uzdrowisk. Drewno jałowca jest cenione w rzemiośle ze względu na aromat i trwałość.

Jałowiec to wyjątkowo wszechstronna i odporna roślina ogrodowa. Nadaje się zarówno do ogrodów ozdobnych, jak i skalniaków czy tarasów. Dzięki niewielkim wymaganiom i imponującej trwałości jest doskonałym wyborem nawet dla początkujących ogrodników. Z uwagi na swoje właściwości warto go mieć w każdej przestrzeni zielonej.

Źródło: Zielony Ogródek, Twój Ogród